Maastrichtse politici denken niet dat de val van het vierde kabinet Balkenende de inhoud van de lokale debatten zal beïnvloeden. Wel denken sommigen dat de Haagse crisis zijn weerslag kan hebben op de verkiezingsuitslag.
Maastricht Aktueel vroeg, de dag na het einde van Balkenende IV, vertegenwoordigers van de Maastrichtse lokale partijen om te reageren op een drietal vragen/stellingen. Ook voormalig burgemeester Gerd Leers, en als oud Tweede Kamerlid kenner van de Haagse mores, gaf zijn mening weer.
Heeft de PvdA zich terecht gehouden aan het regeerakkoord van 2007, waarin is afgesproken dat eind 2010 de Uruzgan missie moet zijn afgelopen.
Gerd Leers, inmiddels voormalig burgemeester van Maastricht: “Neen. Ik vind deze houding dogmatisch en niet getuigen van realiteitszin. Als de secretaris generaal van de NAVO een beroep op ons land doet moet dat bespreekbaar zijn. We praten hier over een probleem waar de gehele wereld bij betrokken is. Dat vergt continue aanpassingen in denken en doen. Dan past het niet een onbuigbare houding in te nemen.“
Wiel Nelissen van de Seniorenpartij Maastricht: “Ik weet het niet. Mijn gevoel zegt me dat het toch meer een actie is geweest uit angst voor zwaar electoraal verlies voor de komende gemeenteraadsverkiezingen.”
Jacques Costongs, wethouder en lijsttrekker PvdA: “ Geen discussie over mogelijk. Dit is niet zomaar een alledaagse beslissing. Bos neemt niet alleen het standpunt in van de partij maar van een ruime meerderheid van de kamer. Dan kunnen de omstandigheden wel gewijzigd zijn (Obama i.p.v. Bush), maar die nemen niet weg dat een verlenging voor soldaten in Uruzgan niet te verdedigen viel.”
John Aarts, lijsttrekker VVD: “Het zal vanuit PvdA standpunt neem ik aan terecht zijn. Hun afweging is echter niet die van de VVD.”
Jan Hoen, leider van de CVP: “Ik vind van niet. Al sinds oktober verleden jaar is vanuit de regering gezegd dat over dit onderwerp alles bespreekbaar moet zijn. Out of the blue legt de PvdA nu een blokkade op die ruimte tot het onderzoeken naar alternatieven verder onmogelijk maakt. Ik zie het toch vooral als een beslissing uit electoraal belang.”
Mieke Damsma, de versbakken lijsttrekker van D66: “Ik kan mij zeer wel voorstellen dat de PvdA tot deze beslissing is gekomen. Het regeerakkoord over dit onderwerp was glashelder. En vanuit de visie en situatie waarin de PvdA verkeert konden zij mijns inziens niet tot een andere overweging komen dan de rug recht te houden.”
Jonathan van Tilburg, voorzitter van de SP Maastricht: “De PvdA heeft een goede beslissing genomen. Hun standpunt was al lang heel erg duidelijk. Dat zij niet toegaven is zeker te billijken.”
Gerdo van Grootheest, fractieleider van Groen Links: “Ja, de beslissing van de PvdA mag juist genoemd worden. Belangrijker is echter dat zaterdagochtend bevestigd werd hetgeen al lang duidelijk was: de partijen in het kabinet hadden totaal geen vertrouwen meer in elkaar. Een breuk was dan ook onvermijdelijk.”
Hoe groot schat u de rol in van de minister van Buitenlandse Zaken, Maastrichtenaar Maxime Verhagen? Is de inmiddels beroemde NAVO fax een bewuste keuze van hem geweest om de PvdA in een dusdanige situatie te manoeuvreren dat ze niet anders konden dan opstappen. Of is er zelfs een persoonlijk belang mee gemoeid. Maakt de breuk van het kabinet de weg voor hem vrij een greep te doen naar de macht binnen het CDA?
Gerd Leers: “Zijn rol mag markant genoemd worden. Maar vergeet vooral niet dat hij de eerste verantwoordelijke was in deze affaire. Zijn contacten met Rasmussen (VN) en Hillary Clinton mogen zeer goed genoemd worden. Ik geloof absoluut niet dat Verhagen een tweede agenda er op na heeft gehouden. Ik ben overtuigd dat de communicatie die hij met de VN en de Verenigde Staten heeft gevoerd namens de regering en ook als dusdanig terug heeft besproken. De stelling dat hij hier persoonlijk voordeel uit wilde halen deel ik niet.
Wiel Nelissen: “Dat is op dit moment niet in te schatten. Dat Maxime Verhagen streeft naar meer macht vind ik overigens wel. Mocht hij nu een gooi willen doen naar het premierschap van Nederland denk ik dat hij zijn eigen kunnen overschat. Als je niet goed genoeg bevonden wordt om een stad als Maastricht te runnen, is het toch verstandig om dat in je overwegingen mee te nemen.
Jacques Costongs: “Ik denk dat Maxime Verhagen iets te slim heeft willen zijn. Wouter Bos kreeg onder andere door onze stadgenoot het predicaat draaikont opgespeld. Maar, met name in deze affaire zag ik vooral Maxime Verhagen ontwijken. Ik weet niet of een ‘ontwijkkont’ ook bestaat, maar dan moet die nu maar worden toegevoegd. Ik ben er vrijwel zeker van dat Verhagen zijn persoonlijke belangen, met name wat betreft de machtstrijd binnen het CDA, een rol hebben gespeeld. Ik zie deze hele Uruzgan affaire dan ook als een onderdeel van een couppoging bij de christen democraten.
John Aarts: “Geen flauw idee. Ik ben bezig met hetgeen zich hier binnen de stad afspeelt.”
Jan Hoen: “Natuurlijk speelt Verhagen een markante rol in deze affaire. Die vind ik evenwel terecht. Hij heeft alle internationale contacten. Ik vind de stelling over persoonlijk gewin of de PvdA een jak zetten niet terecht. Uruzgan is voor een belangrijk deel zijn verantwoordelijkheid en daar heeft hij naar gehandeld.”
Mieke Damsma: “Moeilijk, moeilijk. Het is natuurlijk al heel lang duidelijk dat Wouter Bos en Maxime Verhagen op zeer gespannen voet met elkaar omgingen. Of dat ook DE reden is die tot de breuk leidde zullen we wellicht later een keer vernemen. Dat beide partijen schuld dragen aan het einde van het kabinet moge duidelijk zijn. Van enige synergie tussen PvdA en CDA was geen sprake meer.”
Jonathan van Tilburg: “Voor mij is het glashelder dat Maxime Verhagen het heel scherp heeft willen spelen. Te scherp blijkt achteraf. Het CDA dacht dat Wouter Bos wel bij zou draaien. Daarbij komt dat Maxime Verhagen voor zijn beurt heeft gesproken. Ik kan mij niet aan de indruk onttrekken dat gebruik is gemaakt van de invloed binnen de VN van voormalig secretaris generaal De Hoop Scheffer. Toch ook een CDA’er. Het zal niet meer te bewijzen vallen, evenwel als Bos toch tot een compromis was gekomen zou hij daarna weer als draaikont worden afgeschilderd. Nu krijgt hij de Zwarte Piet toegeschoven een breuk te hebben geforceerd.”
Gerdo van Grootheest: “Lastig om iets over te zeggen. Het is van buitenaf moeilijk in te schatten wat eventueel nog meer speelt. Maxime Verhagen speelt een zeer belangrijke rol in deze kwestie en is in het kabinet een factor van belang. Ik kan niet beoordelen of hij daar ook persoonlijk gewin uit heeft willen halen. De val van het kabinet paste mijns inziens geheel in de sfeer van de algemene onderlinge verhoudingen”.
Krijgen de campagnes en debatten voor de gemeenteraadsverkiezingen door de val van het kabinet een ander karakter en zal dit invloed hebben op de uitslag?
Gerd Leers: “Deze kabinetsbreuk gaat zeker invloed hebben op lokale uitslagen. Ik denk dat met name D66, PVV en lokale partijen gaan profiteren. De debatonderwerpen zullen hetzelfde blijven. Wel gaan de sentimenten een nog voornamere rol spelen.”
Wiel Nelissen: “In Maastricht in ieder geval niet. De PvdA en Groen Links proberen misschien hun voordeel uit deze situatie te halen. Waar ik mij meer ongerust over maak is dat veel mensen hierdoor weer een extra impuls krijgen om niet te gaan stemmen. De politiek in het algemeen krijgt toch weer een behoorlijke knauw te verwerken door de val van het kabinet.
Jacques Costongs: “Dit zal zeker impact hebben. De burgers van Maastricht moeten vooral goed beseffen dat door deze breuk de kans op een rechts kabinet erg groot zal zijn. Met een nog volop aanwezige economische crisis en een waslijst aan bezuinigingen betekent dat bijna vanzelfsprekend nog meer de buikriem aanhalen. Gaat Maastricht ook voor een rechtse signatuur van het college, kan de burger zich twee keer de borst nat maken de komende jaren. Wat de PvdA Maastricht betreft gaan we ons in de campagnes en debatten niet laten leiden door wat landelijk aan de hand is. We hebben onze handen meer dan vol aan de problemen in de stad zelf.
John Aarts: “De VVD doet daar in ieder geval niet aan mee. Ik kan me voorstellen dat de PvdA, gezien alle problemen die ze hier in de stad hebben , probeert de landelijke situatie lokaal te etaleren. Ik denk echter dat de veel mensen het de PvdA niet in dank afnemen dat het land zonder regering is”.
Jan Hoen: “Ik mag het toch niet hopen. We hebben hier zat zaken die lokaal gezien alle voorrang hebben. Het einde van Winterland en het vertrek van Leers om er maar eens twee te noemen. Dat de PvdA denkt hier voordeel uit te halen, dunkt mij wel. In de peilingen staan ze zeer slecht. Het verbaast mij evenwel niet als door deze kabinetsbreuk de PvdA nog meer lokale stemmen gaat verliezen.”
Mieke Damsma: “Landelijk gezien kan het van invloed zijn op de regerende partijen. In Maastricht denk ik echter dat te veel ‘hot items’ die lokaal al zoveel hebben losgemaakt de bovenhand in de debatten blijven houden. En zo hoort het ook. De Den Haag crisis leidt wel af. D66 Maastricht zal zich echter niet laten verleiden te gaan debatteren over landelijke issues.”
Jonathan van Tilburg: “Wat betreft de typische lokale issues zal de val van het kabinet geen invloed hebben. Wel denk ik dat de algemene sociaal economische aspecten een rol van betekenis gaan spelen. Het belang van een links of centrum links college in de gemeente wordt nu nog belangrijker. Immers indien, en ik schat die kansen helaas hoog in, een rechts kabinet gaat komen moeten we als stad vrezen voor veel en grote bezuinigingen op gemeenteniveau. De uitslag in Maastricht, vrees ik, zal vooral beïnvloed gaan worden door de affaire Leers.”
Gerdo van Grootheest: “Dit gaat zeker invloed hebben. Als een kabinet valt is dat ook in provincie en stad merkbaar. Het is trouwens algemeen bekend dat landelijke thema’s of ontwikkelingen van belang van invloed zijn op de lokale politiek. Dat wil niet zeggen dat de val van het kabinet nu een debatthema wordt. In ieder geval niet voor Groen Links. Wat ons betreft gaat het over de toekomst van Maastricht. Daar hebben we als lokale politici meer dan genoeg onze handen vol aan.”
Van John Steijns (Stadsbelangen Mestreech) Kitty Nuyts (Liberale Partij Maastricht) en Jim Janssen (CDA) is er (vooralsnog) geen reactie. Zij waren niet bereikbaar.